Rozstęp mięśnia prostego brzucha, znany również jako diastaza mięśnia prostego, to problem, który dotyka wielu osób, zwłaszcza kobiet po ciąży. Chociaż może wydawać się to jedynie estetycznym problemem, rozejście mięśni brzucha ma poważne konsekwencje zdrowotne, wpływając na stabilność rdzenia, postawę oraz funkcjonowanie całego organizmu. W dzisiejszym wywiadzie porozmawiamy z doświadczoną fizjoterapeutką Anną Wiszowatą, która specjalizuje się w leczeniu diastazy mięśnia prostego. Nasza ekspertka podzieli się swoimi spostrzeżeniami na temat przyczyn, objawów i skutecznych metod rehabilitacji. Dowiemy się również, jakie kroki można podjąć, aby zapobiec rozstępowi mięśni brzucha oraz jak wygląda proces powrotu do pełnej sprawności po diagnozie. Zapraszamy do lektury i odkrycia cennych porad, które mogą pomóc w codziennym życiu wielu osób borykających się z tym problemem.

ARMEDIS Ośrodek Rehabilitacji: Co to jest rozejście mięśnia prostego brzucha i jakie są jego główne przyczyny?

ANNA WISZOWATA – Fizjoterapeutka: Rozejście mięśnia prostego brzucha to zaburzenie, w którym dochodzi do oddalenia się od siebie dwóch części tego mięśnia. Za główną przyczynę tej dysfunkcji uznaje się długotrwały wzrost ciśnienia w jamie brzusznej- co ma miejsce między innymi w ciąży, ale też w przypadku otyłości brzusznej czy chorób przebiegających z przewlekłym kaszlem.

ARMEDIS: Jakie są typowe objawy rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA:  Charakterystycznym objawem rozejścia mięśnia prostego brzucha jest uwypuklenie- stożek- pojawiający się w linii środkowej ciała podczas aktywności, której towarzyszy wzrost ciśnienia śródbrzusznego.

ARMEDIS: Jakie grupy osób są najbardziej narażone na rozwój rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Zaburzenie to dotyczy praktycznie każdej kobiety w trzecim trymestrze ciąży- zwykle między 33 a 35 tygodniem rozejścia doświadczy większość kobiet. U mężczyzn natomiast przyczyną rozejścia mięśnia może być otyłość brzuszna lub przewlekły kaszel- występujący np. u palaczy.

ARMEDIS: Jakie są najlepsze metody diagnostyczne do wykrycia rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Testem diagnostycznym, który każdy może wykonać samodzielnie, jest tzw. curl up test- czyli test brzuszka. Polega on na uniesieniu głowy i klatki piersiowej w leżeniu na plecach- tak jak podczas klasycznych brzuszków. W momencie, w którym jedna ręka podpiera głowę, drugą przeprowadzamy badanie kresy białej, czyli przestrzeni pomiędzy mięśniami prostymi. Jeżeli jesteśmy w stanie włożyć palce pomiędzy dwa brzuśce mięśnia, świadczy to o obecności rozejścia.

W sytuacji gabinetowej oprócz testu curl up możemy posłużyć się też badaniem USG- to pozwala na precyzyjne określenie wielkości rozejścia.

ARMEDIS: Jakie są różnice między rozejściem mięśnia prostego brzucha a przepukliną?

ANNA WISZOWATA : Rozejście mięśnia prostego brzucha tworzy wrota dla przepukliny- przez osłabioną tkankę kresy białej fragmenty trzewi mogą (ale nie muszą) wydostać się z jamy brzusznej. Nie zawsze zatem obecność rozejścia będzie wiązała się z występowaniem przepukliny.

ARMEDIS: Jakie są najskuteczniejsze ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha przy rozejściu mięśnia Prostego?

ANNA WISZOWATA: Najskuteczniejsze będą wszelkie te ćwiczenia, które będą aktywować poszczególne mięśnie ściany brzucha bez powiększania rozejścia. Stopniowo pacjenci uczą się samodzielnie rozpoznawać aktywności, które spełniają obie te funkcje, ale zwłaszcza na początku warto udać się w tym celu do fizjoterapeuty. W trakcie wizyty możemy dobrać ćwiczenia w taki sposób, aby były one bezpieczne dla pacjenta.

ARMEDIS: Czy rozejście mięśnia prostego brzucha może samoistnie się wyleczyć, czy zawsze wymaga interwencji fizjoterapeutycznej?

ANNA WISZOWATA: Z taką sytuacją spotykamy się u kobiet po porodzie. Jeżeli zachowane są odpowiednie warunki, rozejście znacząco zmniejsza się w okresie połogu i w ciągu roku po porodzie znika. Należy jednak wspomnieć tutaj o tym, że jeżeli ściana brzucha spełnia swoją funkcję w różnych ruchach, pozycjach i przy różnych obciążeniach, to obecność rozejścia nie stanowi problemu.

ARMEDIS:  Jakie ćwiczenia lub aktywności fizyczne należy unikać, aby nie pogłębiać rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Niewskazane są wszelkie te aktywności, które będą znacząco podnosiły ciśnienie w jamie brzusznej i doprowadzały do pojawienia się stożka- uwypuklenia w linii środkowej ciała. I tak: dla części pacjentów będą to klasyczne brzuszki, a dla innych skłon boczny tułowia- to zawsze trzeba ocenić indywidualnie.

ARMEDIS: Jak długo trwa rehabilitacja rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Rehabilitacja kończy się w momencie zamknięcia rozejścia lub osiągnięcia takiego stanu, w którym pacjent/pacjentka jest w stanie spełniać wszelkie czynności życia codziennego i aktywność sportową w sposób, który nie powoduje powiększania się rozejścia i nadmiernego wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej. Ponownie- jest do indywidualna sprawa i część pacjentów będzie potrzebowała na to 2 miesięcy, a inni nawet roku ćwiczeń i kontrolnych wizyt u fizjoterapeuty.

ARMEDIS: Jakie techniki fizjoterapeutyczne są najbardziej skuteczne w leczeniu rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Techniki obejmują zarówno aktywizację mięśni brzucha w różnych płaszczyznach, jak i również normalizację napięć w rejonie jamy brzusznej, przepony i miednicy. Nieodzownym elementem rehabilitacji są też ćwiczenia wykonywane przez pacjenta samodzielnie w domu.

ARMEDIS: Czy pasy lub gorsety ortopedyczne są zalecane w przypadku rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Nie zalecamy stosowania takich rzeczy, ponieważ dają tylko pozorne poczucie stabilności- w rzeczywistości jednak nie dość, że nie mobilizują mięśni do pracy, to wręcz zmniejszają ich aktywność, a nie o to nam chodzi w procesie powrotu ściany brzucha do pełni formy.

ARMEDIS: Jakie są potencjalne komplikacje związane z nieleczonym rozejściem mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Groźnym powikłaniem jest pojawienie się przepukliny w rejonie kresy białej. Początkowo często przepuklina daje się odprowadzić- to znaczy jej zawartość można z łatwością wcisnąć z powrotem do jamy brzusznej. Zdarza się jednak, że taka przepuklina uwięźnie, a to już groźne powikłanie, które wymaga leczenia operacyjnego.

Dla części pacjentów ważny jest również efekt wizualny- obecność rozejścia wraz z nieaktywnymi mięśniami brzucha daje obraz brzucha wiotkiego, obwisłego.

ARMEDIS:  Jakie są różnice w leczeniu rozejścia mięśnia prostego brzucha u kobiet po porodzie w porównaniu z mężczyznami?

ANNA WISZOWATA: U kobiet po porodzie przyczyna dysfunkcji w postaci malucha, który 9 miesięcy rósł u mamy w brzuchu, znika naturalnie. Musimy więc wtedy zadbać o stworzenie odpowiednich warunków dla ciała, aby mogło ono samodzielnie zamknąć rozejście. U mężczyzn musimy najpierw zdiagnozować przyczynę rozejścia, następnie ją usunąć i dalej pracować już w podobny sposób jak u kobiet po porodzie.

ARMEDIS: Jakie są najnowsze badania naukowe dotyczące rozejścia mięśnia prostego brzucha i ich zastosowanie w praktyce fizjoterapeutycznej?

ANNA WISZOWATA: Na pierwszy plan wysuwa się fakt, że tak naprawdę nie mamy sprecyzowanych konkretnych szerokości rozejścia, które można uznać za fizjologię. W wielu publikacjach pojawiają się różne dane odnośnie tego, jakie rozejście u poszczególnych grup pacjentów możemy uznać za normę. Dlatego tak ważne jest zbadanie każdego pacjenta indywidualnie i na podstawie tego badania określenie, czy dla danej osoby taka wielkość rozejścia jest już konieczna do rehabilitacji.

ARMEDIS: Jak można zapobiegać rozejściu mięśnia prostego brzucha podczas ciąży?

ANNA WISZOWATA: Tak jak już wcześniej pisałam, rozejście pojawi się u prawie wszystkich ciężarnych w trzecim trymestrze- jest to naturalna strategia naszego ciała, aby zmieścić w brzuchu rosnącego malucha. Nie musimy się więc tego obawiać ani tym bardziej próbować temu zapobiegać. Czasem, w przypadku bardzo dużego rozejścia albo takiego, które pojawia się bardzo wcześnie, posługujemy się tapingiem, które pomaga znormalizować napięcie mięśni.

ARMEDIS: Jakie są oznaki skutecznej rehabilitacji w przypadku rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: W wielu przypadkach będzie to zmniejszanie się szerokości rozejścia, które podczas każdej wizyty badamy testem brzuszka. Czasem dobrym wyznacznikiem skutecznej terapii będzie zmiana kształtu brzucha- uwidocznienie talii, mniej wystający brzuch.

ARMEDIS: Czy dieta i styl życia mają wpływ na proces leczenia rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Zrównoważona dieta zarówno zapobiega występowaniu wzdęć i zaparć, które znacząco zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej, jak również dostarcza do organizmu składników ułatwiających regenerację tkanek. Odpowiedni styl życia z kolei dostarcza nam odpowiedniej dawki ruchu, bez której powrót brzucha do jego prawidłowej funkcji nie jest możliwy. Zatem oba te czynniki są istotnym elementem procesu leczenia rozejścia mięśnia prostego.

ARMEDIS: Jakie są zalecenia dla osób powracających do aktywności fizycznej po rehabilitacji rozejścia mięśnia prostego brzucha?

ANNA WISZOWATA: Część z nich wymieniłam już wcześniej- czyli np. unikanie wszelkich tych aktywności, które będą nadmiernie zwiększać ciśnienie w jamie brzusznej. Ważne jest również zadbanie o stworzenie organizmowi najlepszych warunków do regeneracji- zadbanie o odpowiednio długi i jakościowy sen, odpowiednie nawodnienie i racjonalne odżywianie.

ARMEDIS:  Czy operacja jest czasami konieczna w przypadku rozejścia mięśnia prostego brzucha, i jeśli tak, w jakich sytuacjach?

ANNA WISZOWATA: Operacja jest konieczna w przypadku dużych rozejść, które współistnieją ze strukturalnym uszkodzeniem kresy białej- wtedy często mamy też do czynienia z obecnością jednej lub kilku przepuklin. Zanim jednak dojdzie do operacji, zaleca się podjęcie próby rehabilitacji. Nawet jeśli operacja i tak okaże się konieczna, wcześniejsza rehabilitacja usprawni powrót mięśni brzucha do formy.

ARMEDIS: Czy rozejście mięśnia prostego brzucha może nawracać i jeśli tak, to jak się przed tym ustrzec?

ANNA WISZOWATA: Zdarza się, że raz zamknięte rozejście pojawia się ponownie. Naturalną sytuacją u kobiet jest każda kolejna ciąża, w której rozejście może pojawić się wcześniej i czasem bywa większe niż poprzednio. Czasem funkcja brzucha osłabia się mimo braku ciąży. Często ma to związek z zaniechaniem aktywności fizycznej czy np. pojawieniem się dolegliwości ze strony układu pokarmowego- zaparć, biegunek.

Ważne jest więc dbanie o systematyczną aktywność ruchową oraz ergonomię wysiłku. Zawsze warto obserwować ścianę  brzucha pod kątem objawów wzrostu ciśnienia śródbrzusznego. w przypadku pojawienia się stożka, taką aktywność należy zmodyfikować tak, aby tego efektu nie powodowała.

Czasem ponowne pojawienie się rozejścia będzie wiązało się z koniecznością wizyty u fizjoterapeuty, który w trakcie terapii jest w stanie znaleźć konkretny czynnik, który wpływa na wypadnięcie ściany brzucha  z funkcji.

Jeśli masz dodatkowe pytania dotyczące powyższego tematu, zapraszamy do skorzystania z naszych konsultacji. Nasz zespół jest gotowy, aby odpowiedzieć na Twoje pytania i zapewnić Ci wsparcie w drodze do zdrowia i dobrej kondycji fizycznej.

Kontakt:

TEL. 505 507 855